HARDENBERG – De eindsprint naar 18 maart, verkiezingsdag, is ingezet. Tien vragen over onder meer opkomst, vergelijkingen en winnaar in de gemeente Hardenberg.
1. Wie voert campagne?
Niet alle partijen zijn actief in winkelgebieden of langs huisdeuren. Lokale afdelingen met vertegenwoordiging in de Tweede Kamer, kunnen aan die landelijke bekendheid aanhaken. Doen die partijen het landelijk goed, dan zouden ze geen campagne hoeven voeren in de eigen gemeente. Op die manier kunnen FVD en SGP (die zich pas op het laatste moment hebben aangemeld en waarvan de lijsttrekkers relatief onbekenden zijn) in de gemeenteraad komen. Partij Vrij 29 verloochent de voormalige banden met PVV niet. Voor SGH ligt het anders, want die keert zich nadrukkelijk van 50Plus af en moet daarmee weer een eigen kiezersbasis opbouwen.
2. Kun je vergelijken met 2022?
Moeilijk. De nieuwkomers op het stembiljet ten opzichte van 2022: fusiepartij GroenLinks-PvdA, DOEN’22, SGH, Partij Vrij 29, FVD en SGP. DOEN’22 bestaat uit een afsplitsing van CDA en SGH verbrak de banden met 50Plus.
3. Wat is er anders dan vorig jaar?
Vorig jaar stonden lokale partijen aan de zijlijn tijdens de Tweede Kamerverkiezingen. Ook ontbreken nu landelijke partijen als PVV, JA’21 en BBB. Die drie stonden vorig jaar wel in de top zeven van de uitslagen in de gemeente Hardenberg. PVV werd zelf kort achter CDA tweede met ruim 8.000 stemmen. Bijna 15.000 stemmers van de Tweede Kamerverkiezingen moeten nu een andere keuze maken dan in oktober, omdat hun voorkeur van toen niet op de stembiljetten staat.
4. Voor wie is de lokale stem?
Er zijn nu drie fracties in de gemeenteraad zonder banden met een landelijke partij. OpKoers.nu (7 zetels), DOEN’22 (2) en SGH (1) hebben samen tien van de 33 raadszetels. OpKoers.nu krijgt vooral concurrentie, want het was in 2022 de enige lokale partij. Daarna ontstonden DOEN’22 en SGH. DOEN’22 dacht vorig jaar de grootste partij te worden, maar zag de laatste maanden ook andere partijen een gooi doen naar zetels.
5. Wat is de voorspelling qua uitslag?
Die vraag kan een compleet gevulde zaal een week bezighouden zonder gegarandeerd resultaat. Vanwege nieuwe elementen in een snel veranderd politiek landschap is het koffiedik kijken.
6. Wat zal de opkomst zijn?
Bij de Tweede Kamerverkiezingen van oktober vorig jaar ging 84,7 procent van de stemgerechtigden in de gemeente Hardenberg naar de stembus. Bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen (2022) lag dat cijfer op 55,2 procent. Op zich is die lagere interesse voor lokale politiek opmerkelijk. De kandidaten zijn het gehele jaar zichtbaar als onder meer vrijwilligers in de samenleving.
7. Heb je veel voorkeurstemmen nodig?
Bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen was iets meer dan 800 stemmen goed voor een zetel. Als een partij goed scoorde, dan was een kwart (200 stemmen) genoeg om ondanks een lagere positie op de kieslijst in de gemeenteraad te komen. Bij OpKoers.nu haalde bijna de gehele top elf dat. Bijna, want de nummers 5 (Bakker) en 7 (Odink) haalden dat niet en werden ingehaald door mensen lager op de lijst. De meeste stemmen op één persoon waren toen voor de lijsttrekker van ChristenUnie, Alwin te Rietstap: 2.922. De laagste aantal stemmen in 2022 ging naar zijn partijgenoot Eilander (vier stuks).
8. Wat zegt een stem?
Commentatoren hebben vaak de gewoonte om een stem op een traditionele partij, als een stem op die partij te bestempelen. Een stem op een partij als FVD of in het verleden PVV wordt dan niet uitgelegd als een stem voor die partij, maar een stem ergens tegen. Dat doet de kiezer geen recht, want niemand vraagt in het stemhokje naar een reden. Het zijn eerder signalen van een veranderende samenleving. Partijen als GroenLinks en D66 zijn ooit als reactie op een situatie ontstaan en andere partijen zijn gefuseerd. Veranderingen in het politieke landschap zijn normaal. Het kan snel gaan. Vier jaar geleden stond NSC niet op de kieslijsten in Hardenberg en nu ook niet. Die bladzijde in de geschiedenis ontbreekt in deze gemeente.
9. Wie wordt de winnaar?
De kiezer. Die mag na vier jaar weer een mening kenbaar maken en hoeft zich niet te beperken tot reacties op sociale media. De keuze kan op basis van een terugblik op de afgelopen jaren, kijken naar het heden of verwachtingen voor de toekomst. Daarna is het aan de politici om een coalitie (liefst met meerderheid in de raad) te vormen met een bijbehorend college van burgemeester en wethouders. Hen wacht geen gemakkelijke taak. De nieuwe gemeenteraad moet vanwege lagere landelijke gelden de broekriem aanhalen. Na de verkiezingen zal de kiezer het woord bezuiniging vaak moeten horen.
10. Hoe kan ik afkicken van de politieke koorts?
Elke week (niet alleen in de verkiezingstijd) is er op vrijdag van 19.00 tot 20.00 uur het radioprogramma Vechtdal Politiek op RTV4 Hardenberg. De uitzendingen zijn ook te vinden op de website en via Spotify.
De uitzendingen van dit jaar (de missende data zijn te verklaren door de Politiek Cafés van RTV4 Hardenberg)
ChristenUnie (27 februari)
SGP (6 februari)
SGH (30 januari)
GroenLinks-PvdA (23 januari)
Partij Vrij 29 (9 januari)
Afbeelding: Pieter Waardenburg/Tekst: Wim de Jonge
